Antihistaminikler soğuk algınlığı ilaçları
Burun tıkanıklığı, dolgunluğu, sinüs problemleri ve soğuk algınlığı için
kullanılan ilaçlar en sık kullanılan ilaçlardandır. Akıllıca kullanıldıkları
zaman birçok kimseyi hayatları boyunca en az bir kere rahatsız eden ve birçok
kimseye de sürekli sıkıntı veren şikayetlerin önüne geçebilirler. Bu gruptaki
ilaçlar, alerjinin, üst solunum yolu enfeksiyonlarının (soğuk algınlığı, sinüzit
gibi) ve vazomotor rinitin (ruhsal gerginlik, tiroid hastalığı, hamilelik ve
diğer bazı sebeplerle ortaya çıkan burun tıkanıklığı gibi) şikayetlerinin
düzeltilmesinde kullanılırlar. Alerjiyi, enfeksiyonu tedavi etmezler, sadece
hastaya rahatsızlık veren durumları ortadan kaldırarak kişilere konfor
sağlarlar.
Antihistaminikler "Histamin", kişinin alerjik olduğu madde
ile karşılaştığında veya iltihap durumlarında ortaya çıkan önemli bir kimyasal
ajandır. Antihistaminikler histaminin etkisini önlerler ve böylece alerjinin
oluşturduğu şikayetlere iyi gelirler. En iyi sonuç için bu ilaçlar alerji
şikayetleri ortaya çıkmadan alınmalıdırlar.
Antihistaminiklerin ortaya
çıkardığı en sıkıcı yan etki "uyku hâli" vermeleridir. Bu durum gece yatmadan
önce alındığında iyi olabilse de gündüz sıkıntı yaratabilir. Hatta bazen zararlı
olabilir. Araba veya tehlikeli olabilecek makina kullananlara bu ilaçlar
önerilmez. İlk dozlar en fazla uyku verirler, sonraki dozlarda biraz bağışıklık
gelişir. Günümüzde yeni çıkan antihistaminik türleri ile kısmen de olsa bu
şikayetlerin önüne geçilebilmektedir.
Dekonjestanlar Burun ve hava
pasajlarında bulunan dokudaki kan damarlarının şişmesi ile burun, sinüs ve
göğüste oluşan tıkanıklığa "konjesyon" denir. Buradaki dokularda çok geniş kan
kapasitesine sahip olan damarlar vardır. Daha önce bahsedildiği gibi "histamin"
buradaki damarları uyararak genişlemelerine sebep olur. Dekonjestanlar ise kan
damarlarının büzülmesine yol açarak hava pasajlarını yeniden
açarlar.
Dekonjestan ilaçların yan etkisi, kişide "sinirlilik hâli"
yaratmalarıdır. Uykuya dalmada zorluk yapabilirler, kan basıncı ile nabız
sayısını yükseltebilirler. Yüksek tansiyonu, kalp ritm (nabız) bozukluğu ve kalp
rahatsızlığı olan kişilerde dekonjestanlar kullanılmamalıdırlar. Göz tansiyonu
olan kişilerde de kullanılmamalıdırlar. Dekonjestan alan bazı hastalarda idrar
yapmada zorluk olabilir. Hatta, zayıflamak için kullanılan ilaçların içerisinde
dekonjestan maddeler de bulunabilir. Etkileri üst üste eklenmesin diye diyet
ilacı kullananlarda dekonjestanlar veya dekonjestan kullananlarda diyet ilaçları
beraber kullanılmamalıdırlar.
Birlikte Kullanma Teorik olarak etkileri
iyi dengelenirse, antihistaminiklerin verdiği uyku hâli dekonjestanların verdiği
uykusuzluk ile giderilebilir. Bundan dolayı birlikte üretildikleri ilaçlar
piyasada bulunmaktadır. Bir hasta bir ilaçtan aylar veya yıllar boyunca fayda
görebilir fakat artık etkisi azalmışsa diğer bir ilaca geçerek onun etkisinden
faydalanabilir.
Herkesin bu tür ilaçlara verdiği cevap farklı olabileceği
için kişi kendine iyi gelen dozu ayarlayabilir. Meselâ, antihistaminiği akşam,
dekonjestanı sabah alabilir. Veya her ikisini de alır fakat akşamları
antihistaminiğin dozunu artırabilir, gündüz tersini yapabilir.
| İLAÇ |
İYİ
GELDİĞİ ŞİKAYETLER |
YAN
ETKİLERİ |
|
| Antihistaminikler |
Hapşırma Burun akıntısı Burun tıkanıklığı Göz kaşıntısı
Konjesyon |
Sersemlik Ağız ve boğaz kuruluğu |
|
| Dekonjestanlar |
Burun tıkanıklığı Konjesyon |
Uyarı Uykusuzluk Nabız artışı |
|
| Birlikte |
Hepsi |
Az veya çok hepsi |
Soğuk
Algınlığı İlaçları Dekonjestanlar ve antihistaminikler, "soğuk algınlığı"
ilaçlarının vazgeçilmez içeriğidirler, fakat, kurutucu ajanlar, aspirin (aspirin
türevleri) ve öksürük baskılayıcı maddeler de ilaçlara eklenmiş olabilir. Kişi,
kendi şikayetlerine en uygun gelebilecek içeriği olan ilacı seçmelidir. Şayet
ilacın üzerinde kmyasal maddeler ve neye iyi geldikleri tam olarak
açıklanmamışsa, kişi bunları açıklamasını eczacıdan istemelidir.
Burun
Spreyleri Burun spreyleri, genel olarak iki gruba ayrılmaktadırlar. "Alerji,
vazomotor rinit veya polip" için son zamanlarda piyasada bulunan ve hekim
kontrolü altında uzun süre rahatlıkla kullanılabilen burun spreyleri vardır.
Bizim burada bahsedeceklerimiz eskiden beri bilinip kullanılan dekonjestan
(burun açıcı) burun spreyleridir. Burundaki kan damarlarını büzerek ani
rahatlama sağlarlar. Fakat ağızdan alınan dekonjestanların aksine burun
damarları üzerinde direkt etki yaptıkları için çok kuvvetlidirler ve birkaç saat
sonra burun damarları refleks olarak tekrar genişlerler. Buna "rebound etki"
denir. Kişi spreyi tekrar kullanma ihtiyacı hisseder ve bu kısır döngü devam
eder gider.
Yetişkinlerde bu etkinin ortaya çıkması yaklaşık bir hafta
alsa da bebeklerde iki gün içerisinde gelişebilir. Bebeklerde 12 ilâ 24 saat bu
damla kesildiğinde genellikle normale dönüş olur fakat yetişkinler hemen
toparlamayabilirler ve ağızdan alınan dekonjestanlar veya kortizonlu burun
spreyleri ile takviye edilmeleri gerekebilir. Hatta yıllar boyu bu spreyleri
kullanan yetişkinlerde tedavi için burun içerisinden bir operasyon da
yapılabilir. Bundan dolayı spreylerde şuna dikkat edilmesi lazımdır: "Bu ilacı
üç günden uzun kullanmayınız."
• 9741 defa okundu
• Sayfayı yazdır
|