Gilbert sendromu
Gilbert sendromu, karaciğerin, alyuvar hücrelerinin parçalanması ile
üretilen, bilirubin adındaki maddeyi gerektiği gibi işleme koymadığı, yaygın
görülen, hafif bir karaciğer bozukluğudur. Aynı zamanda yapısal hepatik
işlevsizlik, indirekt iyi huylu bilurubinemi ve ailevi hemolitik olmayan sarılık
olarak da bilinen Gilbert sendromu genellikle tedavi gerektirmez ve ciddi
komplikasyonlar oluşturur.
Hatta, Gilbert sendromu iyi huylu yapısı
nedeniyle, genellikle hastalık olarak kabul edilmez. Bu rahatsızlığın bulunduğu
çoğu insan bunu, kan testinde bilirubin düzeylerindeki artış görüldüğü zaman,
tesadüfi olarak fark etmektedir. Gilbert sendromu ABD nüfusunun yüzde 3ü ila
yüzde 10unu etkilemektedir. Erkeklerde bu rahatsızlık kadınlara göre daha sık
görülür.
√ Kalıtsal bir rahatsızlık olan Gilbert sendromu doğuştan
mevcuttur. Ender olarak semptomlara yol açsa da, bilirubin düzeyini süt
sarılığına neden olacak kadar yükseltebilir. Bilirubin tehlikeli bir düzeye
ulaşmasa da, meydana gelmesi halinde, huzuru kaçıran bir görüntü arz edebilir.
Genellikle, bilirubin fazlası, cildi etkilemeden önce gözlerin aklarının sarıya
dönmesine neden olur. Eğer bilirubin düzeyinin artışı devam ederse, cildiniz
sarımsı bir renk alabilir.
√ Eğer sizde Gilbert sendromu varsa, bir dizi
etken bilirubin düzeyini artırabilir. Bunlar aşağıdakileri içerebilir:
•
Soğuk algınlığı veya grip gibi enfeksiyonlar dahil olmak üzere hastalık
•
Regl olma
• Aç kalma veya öğün atlama
• Dehidrasyon ( Susuz kalma)
•
Aşırı yorulma
• Gilbert hastası olan bazı kişiler bayılma, halsizlik ve karın
ağrısı nöbetleri yaşamaktadırlar. Öte yandan, Gilbert'in gerçek anlamda bu gibi
semptomlara neden olup olmadığı ya da bunların stresle mi yoksa başka
rahatsızlıklarla mı ilgili olduğu bilinmemektedir.
√ Karaciğeriniz
sarımsı bir pigment olan bilirubini doğal olarak üretir. Bu, eski alyuvar
hücrelerinin parçalanmasıyla açığa çıkan normal bir atıktır. Bilirubin, kan
dolaşımınız aracılığı ile karaciğerinize geçer. Normal beden işleyişinde,
karaciğer hücrelerindeki bir enzim, bilirubinin parçalanmasına ve kan
dolaşımından atılmasına yardımcı olur. Bilirubin, karaciğerden bağırsaklara
safra aracılığı ile geçer. Daha sonra vücuttan dışkı ile atılır. Kanda az
miktarda bilirubin kalır.
Öte yandan, Gilbert sendromunun bulunduğu
kişiler, bilirubinin parçalanmasına neden olan enzimi kontrol eden anormal bir
geni kalıtım yolu ile alırlar. Bu gen, anormalliği enzim düzeyinin daha düşük
olmasına sebebiyet verir. Bunun sonucunda, bilirubinin, indirekt bilirubin adı
verilen bir türü, kanda aşırı miktarda birikebilir. Bazı uzmanlar, Gilbert
sendromunun sadece bilirubin düzeyleri aralığındaki normal bir değişkenlik
olduğu kanısındadır.
√ Risk Faktörleri
Anormal genlerin kalıtım
yoluyla alınmasına ek olarak, Gilbert sendromuna yakalanma olasılığını artırdığı
bilinen hiçbir risk faktörü bulunmamaktadır.
√ Eğer cildinizde veya
gözünüzün normal durumda beyaz olan bölümlerinde sarımsı bir renk olduğunu fark
ederseniz, bunu sağlık bakımı sağlayıcınıza vakit geçirmeden bildirin. Gilbert
sendromu dışında çeşitli rahatsızlıklar sarılığa yol açabilir ve tıp testleri
ile muayeneleri ciddi rahatsızlıkları olasılık dışı bırakabilir.
√ Eğer
sizde sarılık varsa, sağlık bakımı sağlayıcınız sizde Gilbert sendromu veya
başka bir rahatsızlık olduğundan şüphelenebilir. Öte yandan, Gilbert sendromu
çoğu zaman sadece, hastalık, cerrahi ameliyat veya yaşam sigortası poliçesi
satın almak gibi, sağlıkla ilgili başka nedenlere yönelik olarak kan testinden
geçildiği zaman, tesadüfen öğrenilir. Gilbert sendromu doğuştan mevcut olsa da,
genellikle bilirubin üretiminin arttığı ergenliğe veya sonraki dönemlere kadar
teşhis edilmez.
Doktorunuz, fiziksel bir muayene ve ek kan testleri
gerçekleştirilmesini isteyebilir. Gilbert sendromu ile sarılık nöbeti
yaşamadığınız takdirde, hiçbir fiziksel belirti veya semptom göstermezsiniz.
Yaygın kan testleri aşağıdakileri içerir:
• Eksiksiz kan sayımı CBC
•
Karaciğer işlev testleri KCFT
Gilbert sendromu teşhisi genellikle kan
testlerine dayalı olarak konabilir. Gilbert sendromunda, hafifçe artan indirekt
bilirubin düzeyi haricinde, sonuçların tümü genellikle normal olacaktır. Sizde
Gilbert sendromu varsa, kanınızdaki bilirubin düzeyi dalgalanma gösterebilir.
Normal düzey aralığına göre her zaman daha yüksek olmaz. Eğer ilk kan testinizde
normal bilirubin düzeyi olduğu gösterilirse, doktorunuz testin birkaç kez tekrar
edilmesini önerebilir.
Doktorunuz ender olarak, aşağıdakiler de dahil
olmak üzere başka testleri isteyebilir:
• Karaciğerin ultrasonun
çekilmesi
• 24 saatlik bir dönem boyunca aç kalınarak bunun bilirubin
düzeylerini artırıp artırılmadığına bakılması
• Yaygın olarak kullanımda
olmayan, Gilbert sendromuna neden olan anormal genin kontrol edilmesine yönelik
genetik testler
Sizde sarılık veya yüksek bilirubin düzeyi olduğu zaman,
sizde daha ciddi bir karaciğer rahatsızlığının olmadığından emin olunması önem
taşır. Doktorunuz bu gibi rahatsızlıkların olup olmadığını kontrol etmek için
başka testler de ister.
• Karaciğer işlev testleri
• Tam kan
sayımı
• Ultrason
√ Komplikasyonlar
Gilbert sendromu sarılık
devrelerine yol açabilir. Öte yandan, sarılık genellikle hafiftir ve kendi
kendine iyileşir. Rahatsızlığın kendisinin bilinen başka hiçbir komplikasyonu
yoktur ve karaciğere hasar vermez.
Bilirubini işleme koyan enzimin düzeyinin
düşük olması, belirli ilaçlarda yan etkilerin artmasına sebebiyet verebilir.
Aynı enzim vücudun belirli ilaçları ortadan kaldırmasına yardımcı olur. Özel
olarak, kolon kanserinin tedavi edilmesinde kullanılan bir ilaç olan irinotesan
(Camptosar), Gilbert sendromu bulunan kişilerde zehirleyici düzeylere ulaşarak,
ağır ishale sebebiyet verebilir. Belirli ilaçlarda bu olası etki söz konusu
olduğundan, sizde Gilbert sendromu varsa, herhangi bir yeni ilaç almadan önce
doktorunuz ile konuşun.
√ Önleme
Gilbert sendromu kalıtsal bir genetik
bozukluktur. Bu bozukluğun gelişimi yaşam tarzı ile ilgili alışkanlıklarla veya
ortamla bağlantılı değildir. Bu rahatsızlığı teorik olarak engellemenin tek yolu
ebeveynlerin buna neden olan anormal geni çocuklarına iletmelerinin
engellenmesidir. Ancak genel nüfustaki kişilerin yarısından fazlasının bu
anormal genin bir kopyasını taşıması bunu çok yaygın kılmaktadır. Eğer bu
anormal genin bulunduğu iki kişinin çocuğu olursa, Gilbert sendromuna neden olan
bu genetik kusuru çocuklarına geçirebilirler, ancak bu her zaman olmaz. Bu
anormal genin iki kopyasının bulunduğu herkes Gilbert sendromuna yakalanmaz. Bu
durum, ailenizin geçmişinde bu rahatsızlık olmasa da sizin buna
yakalanabileceğiniz anlamına gelmektedir. Buna karşıt olarak, Gilbert sendromu
olan herkeste bu anormal genin iki kopyası vardır.
√ Yaşamınızdaki
belirli olaylar Gilbert sendromundaki, sarılığa neden olan daha yüksek bilirubin
düzeyi fasıllarını tetikleyebilir. Bu durumları yönetmek için elinizden geleni
yapmak, bilirubinin kontrol altına alınmasına, belki de sarılık nöbetlerinin
engellenmesine yardımcı olabilir.
Bu adımlar aşağıdaki gibidir:
•
Soğuk algınlıkları ve grip gibi bulaşıcı hastalıklardan korunmak
• Duygusal
stresi yönetmek
• Besleyici bir diyet uygulamak, aç kalmaktan ve öğünleri
atlamaktan uzak durmak
√ Herhangi bir tıbbi rahatsızlık teşhisinin
konması başlangıçta korkutucu olabilir. Ancak Gilbert sendromu iyi huylu bir
rahatsızlıktır. Gilbert sendromu bulunan kişilerin normal bir yaşam süresi olur.
Eğer zaman zaman sarılığa yakalanırsanız, bunun zararlı olmadığını, muhtemelen
yaşamınızdaki stres etkenleri ile bağlantılı olduğunu ve sadece kendi kendine
geçebileceğini unutmayın.
• 6552 defa okundu
• Sayfayı yazdır
• Sayfayı arkadaşına gönder
Bağlantılı Yazılar
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
Sayfayı Yazdır
Arkadaşına Gönder
Reklam Ver