Hipokalsemi hiperkalsemi kalsiyum

HİPOKALSEMİ
Serum kalsiyum düzeylerinin 8 mg/dlnin altına inmesi durumunda hipokalsemi gelişimi sözkonusudur. Perioral ve parmak ucu bölgelerinde uyuşukluk ve karıncalanma ilk belirtilerdir. Hipokalsemi belirtileri nöromuskuler kaynaklıdır ve tendon reflekslerinde artma, positive Chvostek belirtisi muskuler ve abdominal kramplar, tetani ve karpopedal spasım, konvulsiyonlar (ciddi defisitlerde) ve EKGde QT mesafesinin uzaması şeklinde özetlenebilir.

Sık görülen hipokalsemi nedenleri; akut pankreatit, masif yumuşak doku infeksiyonları (nekrotizan fasciitis), akut ve kronik böbrek yetmezliği, pankreas ve ince barsak fistülleri ve hipoparatiroidismdir.
Geçici hipokalsemi paratiroid adenomu eksizyonu yapılan hiperparatiroidili olgularda sık karşılaşılan bir durumdur. Bunun başlıca nedeni kalan dokuda oluşan atrofi ve operasyon sonrasında kalsiyumun enerjik biçimde kemiğe geri dönmesidir.

Hipoproteinemide de asemptomatik hipokalsemi oluşabilir. Bunlarda iyonize kalsiyum normaldir. Oysa normal kalsemili kişilerde şiddetli alkaloz durumlarında semptomlar oluşabilir. Bunun nedeni iyonize veya fizyolojik olarak aktif kalsiyum fraksiyonundaki azalmadır. Ciddi magnezyum düzeyi azalmalarında da hipokalsemi oluşabilir.

Tedavi: Hipokalsemi tedavisi temeldeki nedenin düzeltilmesiyle birlikte defisitin replase edilmesidir. Akut semptomlar iv calcium chloride veya calcium gluconate ile tedavi edilebilir. Uzun süreli replasman gereken hastalara oral yolla kalsiyum laktat verilebilir. Bu tedaviye vit-D ilavesi de yapılabilir.

Halihazırda eldeki veriler, kan transfüzyonu yapılan olgulara kalsiyum verilmesinin gerekmediği yönündedir. İyonize kalsiyumun sitrat tarafından bağlanması, genellikle vücut depolarından kalsiyum serbestleştirilerek hemen telafi edilmektedir. Bununla birlikte hızlı kan transfüzyonu yapılan hastalarda (her 5-10 dakikada bir 500 ml) kalsiyum verilmesi önerilir. Masif kan transfüzyonu sırasında serum kalsiyum düzeyleri de izlenmelidir. EKGde QT aralığı takip edilerek kabaca düzey tahmini yapılabilir.

HİPERKALSEMİ
Hiperkalsemi semptomları oldukça belirsizdir. Erken belirtileri; erken yorulma, halsizlik, dermansızlık, iştahsızlık, bulantı, kusma ve kilo kaybıdır. Kalsiyum düzeylerindeki artışın daha ileri boyutlara varması durumunda somnolans, stupor ve koma gelişebilir. Diğer semptomlar arasında, şiddetli başağrısı, sırt ve ekstremite ağrıları, susuzluk hissi, poliüri ve polidipsi sayılabilir.

Kritik serum kalsiyum düzeyleri 16-20 mg/dl arasındadır. Hızla tedaviye başlanmazsa semptomlar hızla ilerleyerek ölüme yolaçabilir. Hiperkalseminin iki major nedeni; hiperparatiroidi ve kemik metastazı yapmış kanserlerdir. Özellikle estrogen tedavisindeki metastazlı meme kanserlerinde hiperkalsemiye sık rastlanır.

Tedavi:
Akut hiperkalsemik kriz medikal bir acildir. Daha definitif tedavi hazırlıkları sürdürülüyorken, serum kalsiyumunu azaltıcı önlemler derhal alınmalıdır. Birlikte bulunan ESS volümündeki defisitin düzeltilmesi serum kalsiyumun hızla düşmesini sağlayacaktır.

Sıvı replasmanı bu etksini dilusyon ve renal kalsiyum klirensini artırarak yapmaktadır. Furosemidein de tedaviye eklenmesi renal etkinliği artıracaktır. Hiperkalsemi tedavisinde geçici fayda sağlayabilecek diğer önlemler; calcitonin, mithramycin, steroidler veya hemodializdir.

Akut hiperkalsemik kriz geçiren hiperparatiroidili hastaların kesin tedavisi acil cerrahi girişimdir.
Metastazlı kanser olgularında gözlenen hiperkaleminin tedavisinde öncelik profilaksiye verilmelidir. Bu hastalarda ki serum kalsiyum düzeyleri sık sık ölçülmeli, yükselme saptanırsa hastaya düşük kalsiyumlu diet verilmelidir. Bu arada yeterli hidrasyon sağlamayı da ihmal etmemelidir.