solunum yolu tıkanıklıkları
SOLUNUM YOLU TIKANIKLIKLARI : Hayati önemi olan hava yolu tıkanıklığına
yaklaşımda tam tıkanıklık oluşmadan teşhisin konulması ve gerekli müdahalelerin
yapılması hayat kurtarıcıdır. Kuşkulanılna olgular için ilk nölemler alınmalı ve
müdahaleye hazır olunmalıdır. Bu arada hava yolu tıkanıklığı oluşturan
sebeplerin araştırılması bazen tedavi anlamına da gelebilir.
Örneğin bir
yabancı cismin görülmesi ve çıkartılması hem teşhis hem de tedavi özelliği
taşır. Hastanın süratle entübe edilmesi veya hava yolunu rahatlatıcı cerrahi
girişim geçirmesi gerekebilir. Anamnezde solunum yolu tıkanıklığı öncesinde
meyadana gelen olaylar soruşturulur. Travma, allerjik reaksiyon veya aspirasyon
ipuçları araştırılır. Hastanın bu duruma ne kadar süre içinde girdiği de
önemlidir.
Örneğin allerjik bir reaksiyona bağlı laringospazm çok ani
iken enfeksiyona bağlı sıkıntı daha uzun sürer. Öyküde önceden yaşanan solunum
sıkıntıları, ateş, yutma güçlüğü, yabancı cisim aspirasyon özellikleri
araştırılır. Hastanın özgeçmişinde entübasyon hikayesi, geçirilmiş travmalar,
büyüme gerilikleri önem taşıyabilir.
Fizik muayenede total tıkanıklık
belirtileri gözden geçirilir. Solunum hareketi yokluğu, afoni, öksürük ve
hırlama yokluğu durumun ciddi olduğunu gösterir. Stridor varsa solunum hangi
komponentinde olduğu tıkanıklık yeri hakkında bildi verir. İnspiratuar stridor
daha çok supraglottik ve glottik sebeplerde, ekspiratuar stridor bronşlar ve alt
trakeaya ait problemlerde, bifazik yani hem inspiratuar hem de ekspiratuar
stridor üst trakea, subglottik ve glottik sorunlarda görülür. Solunum
sıkıntısının bir başka belirtisi de çekilmelerdir.
Üst solunum yolu
tıkanıklıklarında suprasternal, supraklavikuler kasların içe doğru çekilmesi,
alt solunum yolu tıkanıklıklarında ise interkostal kaslarda çekilmeler olur.
Solunum yardımcı kasları olaya katılır. Kornaj diye tanımlanan sesli ve
hırıltılı solunum sırasında ötmeler de gözlenebilir. Solunum sıkıntısı ile
geçirilen süre arttıkça siyanoz ve sonralarında yorulma gözlenir.
Bazı
etiyolojik nedenlerde tipik pozisyon tercihleri olur. Örneğin akut epiglottitli
hastalar yatmaktansa oturmayı, laringomalazik bebekler ise oturmaktansa yatmayı
tercih edebilirler. Solunum sıkıntısı ile birlikte ses kısıklığı glottik bir
sebebi, sesin boğuk çıkması supraglottik bir sebebi akla
getirmelidir.
Mümkünse hipofarinks ve larinksin muayenesi ile olası
etiyolojik nedenler görülebilir. Yardımcı tanı yöntemleri radyolojik ve
endoskopik tetkiklerdir. Yumuşak doku dansitesinde lateral boyun grafisi üst
solunum yolunun açıklığı hakkında bilgi verir.
Akciğer grafisi mutlaka
istenmelidir. Elektif koşullarda bilgisayarlı tomografi çok yardımcı olur.
Endoskopik yöntemlerle larinks, hipofarinks ve broşların incelenmesi hem tanı
hem de tedavi amacı güdebilir. Etiyolojik sebepler erişkinler, çocuklar ve
yenidoğanlarda olmak üzere 3'e ayrılarak incelenebilir.
Akut epiglottit 2
yaşından büyük çocuklarda görülür. Tablo çok kısa sürede kötüleşir. Yutma
güçlüğü, oturma pozisyonunu tercih etme, inspiratuar stridor, ateş yüksekliği
vardır. Etken H.influenza tip B'dir. Orofarinks muayenesi ile bile hasta spazma
girebilir. Epiglot çok hassastır, sık muayeneden kaçınılmalıdır.
Boynun
ekstansiyona getirilmesi veya epiglota entübasyon tüpünün değmesi bile spazma
yol açabilir. Doğru girişim çeşitleri, gerektiğinde nazotrakeal entübasyon ve
trakeotomidir. Oksijen inhalasyonu, intravenöz antibiotik ve steroid uygulaması
çoğu hastada yeterli olabilmektedir.
Laringotrakeal bronşit veya Krup
sendromunda hava yolunun konsantrik daralması sözkonusudur. Etken çoğunlukla
viraldir.
Larinks papilamatozunun etkeni HPV tip 6 ve 11'dir. Çocuklarda
hava yolu tıkanıklıkları ani olduğunda, her zaman kuşkulanılması gereken durum
hava yolu yabancı cisimleridir. Yenidoğanlarda hava yolu tıkanıklıklarının en
sık sebebi laringomalazidir.
Laringotrakeal halkanın inspiryumda oluşan
negatif basınca dayanamayacak kadar gevrek olmasından dolayı inspiratuar stridor
gelişir. Stridor ayakata veya oturmada artar, yatarken azalır. Endoskopi ile
teşhis konulur. 18 ay civarında kendiliğinden geriler, tolere edemeyen olgularda
cerrahi müdahale gerekebilir.
Deride başka yerlerdeki hemanjiomatöz
lezyonu olan bebeklerde trakea içinde veya subglottiste hemanjiomlar olabilir ve
solunum sıkıntısı olabilir. Ağlama ile kan hacmi aratar ve hemanjiom kitlesi
büyür, solunum sıkıntısı artar.
Tedavi:
√ Orofarengeal tıkanıklıklar
tam tıkanıklık şeklinde ise olgunun arkasına geçip eller karnında birleştirilir,
sıkarak karın içi ve dolayısı ile intratorakla basınç arttırılır (Heimlich
manevrası).
√ Ağız içi temizliği yapılarak, kan kusmuk, yabancı cisimler
çıkartılır.
√ Baş ekstansiyona, mandibula öne çekilerek solunum yolu açılmaya
çalışılır.
√ Airway yerleştirilir.
√ Gerekirse entübasyon veya trakeotomi
gerçekleştirilebilir.
√ Laringotrakeal tıkanıklıklarda, önce mümkünse
konservatif yaklaşılır.
√ Yakın izlem, steroid enjeksiyonu, rasemik
epinefrin, oksijen inhalasyonu ve buhar tedavisi uygulanır.
√ Entübasyon
ciddi yüz ve hava yolu travmalarında çok güç olabilir.
√ Laringotrakeal
kırıklarda entübasyon kontrendikedir.
√ Entübasyon tüpü seçiminde küçük
çocuklarda ölçek küçük parmak genişliğidir.
√ Entübe edilemeyen tüm vakalarda
trakeotomi endikasyonu vardır.
√ Trakeotomi öncesi diğer cerrahi girişimler
(krikotiroidotomi ve transtrakeal ventilasyon) zaman kazandırmak amacıyla
uygulanabilir.
• 3739 defa okundu
• sayfayı yazdır
• sayfayı arkadaşına gönder
Bağlantılı yazılar
 kanamalarda ilk yardım
şok tedavisi şokun belirtileri
gaz zehirlenmesi hava kirliliği
zehirlenme zehirlenmelerde ilk yardım
kafa yaralanması yüksekten düşme
göğüs ağrısı kalp krizi
gaz zehirlenmeleri
mantar zehirlenmesi amanita muscarina
ilkyardım ilk yardım nedir
çocuklarda temel yaşam desteği
yanıklar güneş yanıkları tedavisi
şok şokta ilkyardım
elektrik kazaları ilk yardım
şuur kaybı bayılma şok koma
yanıklar güneş yanıkları yanık
yanıklarda ilkyardım yanık tedavisi
kanama kanamalarda ilkyardım
yaralanmalar yara bakımı sargı türleri
bayılma senkop şuur kaybı
trafik kazaları kanama
arı sokması akrep sokmaları
balık zehirlenmesi
kırıklarda ilkyardım kemik kırıkları
karbon monoksit zehirlenmesi
sıcak çarpmasında ilkyardım
ilk yardım ilkyardım 112
kan şekeri düşüklüğü
hava yolu tıkanıklığı ilkyardım
zehirlenmeler gıda zehirlenmesi
mantar zehirlenmeleri zehirli mantarlar
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
yazdır
arkadaşına gönder
reklam ver