Kanama kanamalarda ilkyardım

Bilhassa kol ve bacaklarda meydana gelen ağır yaralanmalar­da atardamarlarda büyük delikler açılır. Bu deliklerden fışkıran kanı basit usullerle durdurmak mümkün değildir. Müdahale edil­mediği yani kan akışı durdurulmadığı takdirde hasta kan kaybın­dan dolayı önce şoka sonra da komaya girerek hayatını kaybeder.

Dikkat:
Burada tarif edeceğimiz kan durdurma usulü, kazaze­deyi doktora yetiştirinceye kadar meydana gelecek olan kan kay­bını önlemeyi hedef almaktadır. Kan durdurucu bandajı veya tur­nikeyi uzun zaman yerinde tutmak çok tehlikelidir.

Yarım saati geçen durumlarda kan alamayan bölgedeki dokuların ölmesi ve kangren olması ihtimali vardır. Bu sebeble kazazedenin doktora yetiştirilmesi geciktiği takdirde her yarım saatte bir bandajm açı­larak bir iki dakika müddetle yaralı organa kan akışı sağlanmalı­dır. Sonra bandaj tekrar sıkılarak fazla kan kaybı önlenmelidir.

Nasıl Yapılacak?
• Kol ve bacaklarda kan durdurucu bandaj tek kemik olan ye­re uygulanmahdır. Kollarda dirsek ile omuz arası; bacaklarda diz ile kasık arası tek kemik olan yerlerdir.

• Buna göre bandajı yaranın üzerine değil; yarasız olan yuka­rı kısmına uygulamış oluyoruz.

• Bandaj olarak bir lastik hortum veya elastiki bir kablo par­çası kullanabiliriz. Her ikisinin de çapı bir santim civarında olma­lıdır. Daha kalın ve daha incesi kanamayı durdurmakla beraber dokulara zarar verecektir.

• Bunlarin bulunmadığı durumlarda bel kayışı, rulo haline getirilmiş bir mendil veya gaz bezi de aynı işi görebilir.

• Bandaj kullanmayı bilmeyenler yani bu işte tecrübesi olma­yanlar ya korku ile gevşek tutacak veya garanti olsun diye gere­ğinden fazla sıkabileceklerdir.

Eğer bandaj olarak kullanacağınız malzeme el altında değil­se yani bulunması zaman alacak ise; bir kişi bandaj temin etme­ye çalışırken bir diğeri iki elini halka şeklinde tek kemikli yerin üzerine geçirip sıkmalıdır.
Bandaj malzemesi temin edilince, malzeme tek kemikli böl­ge üzerine bir defâ dolanıp tek düğüm atıldıktan sonra yavaş ya­vaş sıkılır.

Kan akışının durduğu yerde sıkmaya son verilerek ikin­ci düğüm atılır. Eğer kan akışı tekrar başlarsa; ikinci düğüm atı­lırken farkında olmadan bandaj gevşetilmiş demektir. İkinci dü­ğümaçılmalı ve kan akışı duracak kadar sıkıldıktan sonra (gevşe­mesine izin vermeden) tekrar düğüm atılmalıdır.

TURNİKE USULÜ
Ağır atardamar kanamalarını durdurmanın bir diğer yolu, tur­nike uygulamaktır. Bunun için genişce (8-10 santim) ve organı iki defa dolandıktan sonra bağlanabilecek uzunlukta bir sargı bezi kullanılmaktadır. Buna "kravat sargı" adı verilmektedir.

Nasıl Yapılacak?
• Kanayan yara üzerine birkaç defa katlanmış bir gaz bezi ve­ya iki-üç defa katlanmış temiz bir mendil koyunuz.

• Kravat sargıyı gaz bezinin üzerinde iki defa doladıktan son­ra zıt istikametinde bir düğiim atınız.

• Düğümün üzerine oklava veya benzeri bir sopanın ucunu ko­yup sıkıca düğümleyiniz.

• Sopanın boşta kalan ucundan tutup çeviriniz. Kanama du­runcaya kadar çevirmeye devam ediniz. Gereğinden fazla çevir­meyiniz.

• Bundan sonra sopanın serbest ucunu (sopa organa paralel duracak şekilde) herhangi bir sargı ile organın üzerine tutturunuz.

Dikkat:
Turnike de bandaj usulünde olduğu,gibi uzun zaman bekletilmemelidir. Her 20 dakikada bir, yara üzerindeki gaz bezi­ne elle bastırarak, turnike açılmalı ve yaralı organa kan deveranı sağlanmalı; eğer kanama devam ediyorsa aynı şekilde tekrar bağ­lanmalıdır. Kanama durmuş ise, turnike çıkarılmamalı fakat gev­şek bir şekilde sarılmalıdır. Eğer gevşek sargı altmda kanama tekrar başlarsa, sopayı kanama duruncaya kadar çevirip yerini tesbit etmelidir.

NOT: Turnike ve bandaj uyguladığınız saati kaydedip bunu doktora söyleyiniz.