Kanama Kanamalarda Ilkyardim

Bilhassa kol ve bacaklarda meydana gelen agir yaralanmalar­da atardamarlarda büyük delikler açilir. Bu deliklerden fiskiran kani basit usullerle durdurmak mümkün degildir. Müdahale edil­medigi yani kan akisi durdurulmadigi takdirde hasta kan kaybin­dan dolayi önce soka sonra da komaya girerek hayatini kaybeder.

Dikkat:
Burada tarif edecegimiz kan durdurma usulü, kazaze­deyi doktora yetistirinceye kadar meydana gelecek olan kan kay­bini önlemeyi hedef almaktadir. Kan durdurucu bandaji veya tur­nikeyi uzun zaman yerinde tutmak çok tehlikelidir.

Yarim saati geçen durumlarda kan alamayan bölgedeki dokularin ölmesi ve kangren olmasi ihtimali vardir. Bu sebeble kazazedenin doktora yetistirilmesi geciktigi takdirde her yarim saatte bir bandajm açi­larak bir iki dakika müddetle yarali organa kan akisi saglanmali­dir. Sonra bandaj tekrar sikilarak fazla kan kaybi önlenmelidir.

Nasil Yapilacak?
• Kol ve bacaklarda kan durdurucu bandaj tek kemik olan ye­re uygulanmahdir. Kollarda dirsek ile omuz arasi; bacaklarda diz ile kasik arasi tek kemik olan yerlerdir.

• Buna göre bandaji yaranin üzerine degil; yarasiz olan yuka­ri kismina uygulamis oluyoruz.

• Bandaj olarak bir lastik hortum veya elastiki bir kablo par­çasi kullanabiliriz. Her ikisinin de çapi bir santim civarinda olma­lidir. Daha kalin ve daha incesi kanamayi durdurmakla beraber dokulara zarar verecektir.

• Bunlarin bulunmadigi durumlarda bel kayisi, rulo haline getirilmis bir mendil veya gaz bezi de ayni isi görebilir.

• Bandaj kullanmayi bilmeyenler yani bu iste tecrübesi olma­yanlar ya korku ile gevsek tutacak veya garanti olsun diye gere­ginden fazla sikabileceklerdir.

Eger bandaj olarak kullanacaginiz malzeme el altinda degil­se yani bulunmasi zaman alacak ise; bir kisi bandaj temin etme­ye çalisirken bir digeri iki elini halka seklinde tek kemikli yerin üzerine geçirip sikmalidir.
Bandaj malzemesi temin edilince, malzeme tek kemikli böl­ge üzerine bir defâ dolanip tek dügüm atildiktan sonra yavas ya­vas sikilir.

Kan akisinin durdugu yerde sikmaya son verilerek ikin­ci dügüm atilir. Eger kan akisi tekrar baslarsa; ikinci dügüm ati­lirken farkinda olmadan bandaj gevsetilmis demektir. Ikinci dü­gümaçilmali ve kan akisi duracak kadar sikildiktan sonra (gevse­mesine izin vermeden) tekrar dügüm atilmalidir.

TURNIKE USULÜ
Agir atardamar kanamalarini durdurmanin bir diger yolu, tur­nike uygulamaktir. Bunun için genisce (8-10 santim) ve organi iki defa dolandiktan sonra baglanabilecek uzunlukta bir sargi bezi kullanilmaktadir. Buna \”kravat sargi\” adi verilmektedir.

Nasil Yapilacak?
• Kanayan yara üzerine birkaç defa katlanmis bir gaz bezi ve­ya iki-üç defa katlanmis temiz bir mendil koyunuz.

• Kravat sargiyi gaz bezinin üzerinde iki defa doladiktan son­ra zit istikametinde bir dügiim atiniz.

• Dügümün üzerine oklava veya benzeri bir sopanin ucunu ko­yup sikica dügümleyiniz.

• Sopanin bosta kalan ucundan tutup çeviriniz. Kanama du­runcaya kadar çevirmeye devam ediniz. Gereginden fazla çevir­meyiniz.

• Bundan sonra sopanin serbest ucunu (sopa organa paralel duracak sekilde) herhangi bir sargi ile organin üzerine tutturunuz.

Dikkat:
Turnike de bandaj usulünde oldugu,gibi uzun zaman bekletilmemelidir. Her 20 dakikada bir, yara üzerindeki gaz bezi­ne elle bastirarak, turnike açilmali ve yarali organa kan deverani saglanmali; eger kanama devam ediyorsa ayni sekilde tekrar bag­lanmalidir. Kanama durmus ise, turnike çikarilmamali fakat gev­sek bir sekilde sarilmalidir. Eger gevsek sargi altmda kanama tekrar baslarsa, sopayi kanama duruncaya kadar çevirip yerini tesbit etmelidir.

NOT: Turnike ve bandaj uyguladiginiz saati kaydedip bunu doktora söyleyiniz.