obsesif kompulsif bozukluk saplantı zorlantı
Obsesyon (saplantı) irade dışı gelen, bireyi tedirgin eden, benliğe yabancı,
bilinçli çaba ile kovulamayan, tekrarlayıcı düşüncelerdir. Kompülsüyon
(zorlantı) ise çoğu kez saplantılı düşünceleri kovmak için yapılan, irade dışı
yineleyen hareketlerdir. Örneğin namaz kılarken inatla gelen tanrıya küfür
düşünceleri yüzünden kişinin okuduğu duayı tekrar tekrar baştan
okuması.
Kişi bu saplantının aklına gelmemesi için ya da zorlantılı
hareketler yapmamak için kendisini zorlar; fakat zorladıkça istenmeyen
düşünceler gene gelir, istenmeyen hareketler tekrar tekrar yapılır. Bu tür
saplantılar kişinin kendisine de aşırı derecede anlamsız, hatta saçma sapan
gelir. Kişi bu tür dürtü, düşünce veya düşlemlerine önem vermemeye ya da bunları
baskılamaya çalışır. Ancak bu düşünceleri kafasından uzaklaştırmaya çalıştıkça
bunlar aksine kişinin zihnine daha çok gelirler. Bu tür dürtü ve düşünceler
başka bir düşünce ya da davranışla etkisizleştirilmeye
çalışılır.
Israrlı, yineleyici, görünüşte bir amaca yönelikmiş izlenimini
veren ya da kalıplaşmış her türlü davranış (örneğin; el yıkama, kontrol etme)
yada zihinsel eylemler (örneğin; sayı sayma, bazı sözcükleri sessiz bir şekilde
söyleyip durma) zorlantı olarak tanımlanır. Zorlantı (kompulsiyon) saplantıların
(obsesyon) yarattığı sıkıntıdan kurtulmaya veya korku yaratan olaydan ya da
durumdan korunmaya yöneliktir. Ancak zorlantılar kişiye haz ya da doyum
sağlamaz. Başlangıçta kişi yapmaya doğru itildiği zorlantıyı yerine getirmemek
için bir direnç gösterir.
Ancak saplantının oluşturduğu gerilim,
zorlantının gerçekleştirilmesiyle kısa sürelide olsa atlatılmış olur. Bu
saplantı ve zorlantılar kişinin zamanının önemli bir bölümünü (günde bir saatten
daha uzun zaman alır) boşa harcamasına yol açar. Saplantılar içinde en sık
karşılaşılanı bulaşma ve kuşku saplantılarıdır. Hastaların büyük bir
çoğunluğunda herhangi bir kişi ile tokalaşma, kapı kolu ve benzeri birçok eşya
ile temastan sonra herhangi bir hastalık ya da kirlilik bulaşabileceğine ilişkin
kaygılar ortaya çıkar. Bunu izleyerek yıkama, yıkanma ya da kirli olduğu
düşünülen objelerden kaçınma zorlantısı ortaya çıkar.
Korkulan nesneler
dışkı, idrar, toz ya da mikrop gibi çoğu zaman kaçınılması zor olan bir
nesnedir. Kişiler ellerini defalarca yıkayabilirler. Ancak zamanla temizlenme
sayısı artar ve süresi uzar. Bir kez yıkamak, temizlenmek için yeterli değildir.
Çoğunlukla eller belli bir sayıda yıkanır. Hatta kendilerince belirlemiş
oldukları sayı kadar yıkayıp yıkamadıklarından emin olamadıklarında belirlenmiş
bu sayıların (örneğin; üç defa ya da üçün katlarınca) katlarınca ellerini
yıkarlar.
Temizlenme amacıyla sabun, sabun tozu, deterjan, hatta
sulandırılmış tuz ruhu kullananlar dahi vardır. Sabunla aşırı yıkanma sonucu
eller bembeyaz olabilir, el derisi yüzülebilir ve bu kişilerde temizlik
ürünlerine aşırı maruz kalma nedeniyle cilt problemleri görülebilir. Bu kişiler
genellikle temiz ve giyimlerine özen gösteren bireylerdir. Kişiler arası
ilişkilerde resmi, soğuk ve uzak oldukları izlenimini verebilirler. Konuşmaları
ileri derecede ayrıntılıdır.
Bozukluk çocukluk döneminde başladığında
erkek çocuklarında, kız çocuklarına kıyasla daha fazla görülür. Ancak yaşın
biraz daha ilerlemesi ile kız çocuğundaki sıklığın artışına bağlı olarak aradaki
fark kapanır ve bozukluk erişkinlerde her iki cinste de eşit sıklıkta saptanır.
Ortalama başlangıç yaşı 20'li yaşlardır. Yaşam boyu yaygınlığı %2-3
dolayındadır. Çoğu zaman sinsi başlar, kronik alevlenip yatışan bir gidişi
vardır. Bu alevlenmeler çoğunlukla stresle ilişkilidir.
Dört ana belirti
grubu vardır :
1.) Bulaşma ( kontaminasyon ) : En yaygın görülenidir. Kişi
sürekli olarak idrar, dışkı, toz ya da mikrop bulaşacağını düşünür. Bu
bulaşmanın kişiden kişiye, nesneden nesneye geçtiğine inanır. Bu durumun
yarattığı sıkıntıyı azaltmak için temizleme eylemlerine girişir, ya da onlardan
kaçınmaya çalışır .
2.) Kuşku : Kişi bazı işleri yapmadığına, unuttuğuna,
ihmal ettiğine inanır. Kapıyı kapattığından, ocağı kapattığından bir türlü emin
olamaz bu nedenle kontrol etme kompulsiyonları başlar. Defalarca ocağı, musluğu,
kapıyı kontrol etmeye çalışır.
3.) Cinsel ya da saldırgan eylem
düşünceleri : (Çocuğuna zarar vereceği, öldüreceği, cinsel tacizde bulunacağı
gibi düşünceler)
4.) Simetri - Kuralcılık : Bazı durumların belli bir
düzen içinde olmasını isteme şeklindedir. Masanın üzerindeki eşyaların belli bir
düzene göre yerleştirilmesi, bu düzendeki en küçük bir değişikliği fark etme ve
tekrar eski haline getirme.
Tedavide ilk adım bu düşünceleri hastalığın
bir ürünü olarak kabul etmektir. Bu hastanın kötü ya da günah saydığı
obsesyonlar sebebiyle duyduğu kaygıyı azaltır. Hasta bu durumu grip hastalığında
olan bir ateş olarak algılamalıdır. Çünkü saplantı zorlantı bozukluğunun tek
belirtisi obsesyon değildir. Zorlantılar, ikirciklilik, kararsızlık, herşeyi
tanımlama isteği, kendini sürekli kontrol etme gibi başka belirtileri
vardır.
Tedavi tüm bu belirtilerin kaldırılmasını içerir. Çünkü her bir
belirti bir diğerini besler. Obsesyonların üstüne gitme yenmeye ,en azından bu
hastalığın hayatını engellemesini önlemeye çalışma yararlıdır. Ayrıca hastalığın
psikodinamik kökenlerini araştırıp yok etmeye çalışan psiko analitik tedavi
yöntemleri denenmektedir.
• 11767 defa okundu
• sayfayı yazdır
• sayfayı arkadaşına gönder
Bağlantılı yazılar
 disosiyatif bozukluk depersonalizasyon
agorafobi panik bozukluk
intihar girişimleri özkıyım girişimi
fibromyalji sendromu yorgunluk
panik bozukluğun nedenleri
uyuşturucu bağımlılığı esrar eroin kokain
alkol tedavisi alkolizm ruh sağlığı
stres yönetimi stresle başetme
deprem doğal afetler ruh sağlığı
nevroz ruh hastalığı psikiyatri
alkolün insan sağlığına zararları
dissosiyatif bozukluklar
yaygın anksiyete bozukluğu psikiyatri
duygusal zeka EQ kalıtsal
panik atak panik bozukluk
aşırı uyuma bozukluğu
panik bozukluğun tedavisi
uykusuzluk uyku bozukluğu
panik atakta ilk yardım
major depresyon tedavisi
hipnoz stres psikiyatri
stres reaksiyonları stres yönetimi
depresyon çökkünlük depresyon tedavisi
anksiyete bozukluklarında tedavi
panik bozukluk panik atak
paranoid bozukluklar psikoz şizofreni
somatoform bozukluklar histeri
blumia nevroza kilo alma verme
panik bozukluk panik atak
uyku apnesi uykusuzluk
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
yazdır
arkadaşına gönder
reklam ver