Kan Uyusmazligi Gebelik Dogum

Anne ile fetüs arasindaki kan grubu uyusmazligi neticesinde ortaya çikan bir hastaliktir. Hastaligin iyi anlasilabilmesi için kan gruplari hakkinda bilgi verelim.

Kan Gruplari ve Rh Faktörü
Kan nakli denemelerinde, bazilari basarili olmakla birlikte, çogu ölümle neticelenmekte idi. Bunun sebebi, kan gruplari kesfedilinceye kadar bilinemedi. Hangi irktan olursa olsun, bütün insanlarin kanlari dört grup altinda toplanmaktadir.

Bunlar: A, B, AB, O gruplaridir. Bu harfler, alyuvarlarda bulunan özel bir protein maddesini sembolize ederler. A grubundakilerin kaninda \”A cinsi protein\”, B grubundakilerin kaninda \”B cinsi protein\”, AB grubundakilerin kaninda her iki protein maddesi vardir. Bazi insanlarin kaninda bu protein maddelerine hiç rastlanmaz. Onlarin kan grubu da O (sifir) kabul edilir. Bu protein maddelerine tip dilinde \”antijen\” adi verilmektedir.

Her hastaya ancak kendi grubundan olan insanlarin kani verilebilir. Bununla beraber O grubu kan tasiyan insanlar, alyuvarlarinda hiç antijen bulunmadigi için, her gruptaki hastaya kan verebilirler.

Yanlis Kan Verilirse Ne Olur?
Bir hastaya, degisik gruptaki bir insanin kani verildigi zaman yabanci kanin alyuvarlarindaki antijenler, hastanin kanindaki akyuvarlar üzerinde bulanan antikorlarla baglanarak alyuvarlarin zarinin yapisini bozar. Bu olay hücrenin (yani alyuvarlarin) parçalanmasina sebep olur. Hemoliz sonucu dokulara oksijen tasinamaz. Hasta oksijensizlik ve soktan ölür.

Alyuvarlarin yüzeyinde bulunan antijenlerden baska, kan içersinde \”antikor\” adini verdigimiz protein tabiatinda maddeler de vardir. Kan naklinde bu antikorlarin varligi da hesaba katilmaktadir. Kan gruplari uyussa bile hastanin kanindan alinan serumla, nakledilecek kanin alyuvarlari laboratuvarda karistirilir. Uyup uymadiklari kontrol edilir. Ancak uydugundan emin olduktan sonra kan nakli yapilir.

Arastirmalar, kan nakli sirasinda kan gruplarinin disinda \”Rh faktörü\” adi verilen baska bir maddenin de önemli rol oynadigini ortaya koymustur. Ayni madde \”Rhesus Maymunu\”nda da bulundugu için buna \”Rh Faktörü\” adi verilmistir. Tip alimleri, Rhesus maymununun alyuvarlarini antijen olarak kullanip tavsan serumu ile karistirdiklari zaman bir antikor maddenin tesekkül ettigini görmüslerdir.

Insanlarin % 5 inde Rh maddesi bulunmaz. Yani Rh faktörü yönünden negatiftirIer. Rh pozitif kani olan bir insandan, Rh negatif kani olan bir hastaya kan nakli yapildigi zaman ilk seferinde bir ariza görülmez. Ancak ikinci defa ayni kandan verilecek olursa yukarida izah ettigimiz \”alyuvar parçalanmasi\” vukubulur.

YeniDogan Bebekte Hemoliz (Kan Uyusmazligi) Hastaligi
Rh faktörü negatif bir hastaya, Rh faktörü pozitif bir insanin kani verildigi zaman; hastanin kaninda Rhesus antijenlerine karsi antikor maddeleri olusur. tik seferinde bu durum bir ariza teskil etmez demistik. Ancak ikinci sefer ayni kandan verilince, birinci seferde tesekkül eden antikorlar bu yeni kanla reaksiyona girerek alicinin kaninda alyuvar parçalanmasina sebep olurlar.

Ayni durum Rh negatifli bir annenin birinci gebeliginden Rh pozitifli bir bebegin dogmasi sonucunda meydana gelir. tik çocukta bir ariza görülmez ama annenin kaninda Rh maddesine karsi antikorlar tesekkül etmistir. Ikinci gebeliginde Rh pozitifli bebegin kanina karisan antikorlar ciddi organizma bozukluklarina sebep olurlar.

Bu yüzden Rh negatif kan tasiyan genç kizlar, Rh pozitif kan tasiyan erkeklerle evlenirlerse bu hususu akillarinda bulundurmali ve gerekli tedbiri almalidirlar.

Rh uyusmazligina bagli olan hemolitikli dogumlar genellikle bebegin ölümüyle sonuçlanir. Plesentada sislik, fetüste ileri derecede kansizlik ve su toplanmasi görülür. Dogumdan 24 saat sonra agir sarilik baslar. Karaciger ve dalakta büyüme olur. Bu durumda yapilacak ilk is, bebegin kanini degistirmektir.

Gebelik testleri sirasinda annenin Rh negatifli oldugu tesbit edilince, muhtemel bir hemoliz tesekkülü dikkate alinarak, fetüste antikor bulunup bulunmadigi arastirilir. Antikora rastlaninca, daha ana rahminde iken bebegin kani degistirilir ve erken dogum yaptirmaya çalisilir.