Dogum Kontrolü Yöntemleri

Türkiye’de \”aile planlamasi\” adiyla ele alinan bu konu oldukça tartismali bir konudur. Biz \”dogum kontrolü\” derken, Bati’nin \”Siz ekonomisi zayif, fakir bir milletsiniz; fazla çocuk yapmayiniz. Fazla çocuk yaptiginiz takdirde, gelecekte açlikla karsi karsi kalirsiniz\” seklinde empoze etmeye çalistigi bir dogum kontrolünü kastetmiyoruz. Bir ailenin istedigi kadar çocuk yaptiktan sonra \”bu kadari yeter\” dedigi zaman, onlara yardimci olmayi kastediyoruz.

* Dogum Kontrolü Çesitleri:
* Geri Çekilme:
Bilinen en eski dogum kontrol usulüdür. Erkegin, esi ile birlestigi zaman, tam meninin gelecegi sirada çekilerek onu disari bosaltmasidir. Pesinen söylemeliyiz ki, bu teknik yüzde yüz etkili degildir. Yapilan arastirmalar, bu sekilde korunan yüz aileden yirmisinin çocuk sahibi oldugunu göstermektedir.

* Takvim Usulü:
Yumurtaliklar, ayin sadece iki-üç gününde disi üreme hücresi (yumurta) üretirler. Bundan sonraki günler üretilen yumurtalarin olgunlasmasi ile geçer. Arastirmalar, olgunlasmasini tamamlayan ilk yumurtanin aybasi periyodunun 12. ila 14. günleri arasinda fallop borusuna atildigini göstermistir. Yumurtanin erkek üreme hücresi ile bulusup döllenmesi, rahimin üst iki yaninda yer alan fallop borularindan birinin içinde gerçeklesmektedir.

Erkek üreme hücrelerinin rahim yolunda ve rahimde 48 saat canli kalabildiklerini göz önünde bulundurarak, ayhalini düzenli gören bir kadiniii 10. ila 17. günleri arasinda hamilelige hazir oldugunu söyleyebiliriz.
Ilk alti günlük kanamali devre hariç, ki bu devrede cinsel birlesme hem saglik hem de dinimiz açisindan yasaktir, diger günlerde yapilacak birlesmelerde hamilelik ihtimali düsüktür.

* Aybasi periyodunu günlere ayirarak söyle diyebiliriz:
- 1. – 6. günler Kanamali dönem.
- 7. – 9. günler Tehlikesiz birinci dönem.
- 10 – 17. günler Yumurtanin döllendigi, yani hamileligin basladigi dönem.
- 18 – 28. günler Tehlikesiz ikinci dönem.

NOT: Bu ayirima dogum kontrolünde \”takvim usulü\” denir. Tehlikesiz olarak belirttigimiz dönemler, ancak ayhalini düzenli gören kadinlar için geçerlidir.

* Sperm Öldürücüler:
Erkek üreme hücrelerini öldürerek yumurta ile bulusmalarini önlemek için rahim yoluna bosaltilan köpük, tablet ve merhem gibi kimyevi maddelerdir. Her birinin nasil kullanilacagi madde ile birlikte ambalajin içine konmus prospektüslerde tarif edilmistir. Çogu, birlesmeden bir saat önce kullanilmaktadir. Reklamlara aldanmamak lazimdir.

* Lavaj:
Birlesmenin hemen arkasindan rahim yolunun basinçli soguk su ile yikanmasi usulüdür. Bu is için imal edilen lavaj torbalari ve lavaj pompalari vardir. Ayrica lavaj suyuna katilacak koruyucu tozlar da satilinaktadir. Bu teknigin de fazla garantisi yoktur.

* Kaput (Prezervatif):
Erkek tarafindan, birlesmeden önce, penis üzerine geçirilen piastik bir torbadir. Eczanelerde altili ve onikili paketler halinde satilmaktadir. Birlesme sirasinda yirtilma ve siyrilmasinin disinda bir riski yoktur. Bu riskini göz önünde bulunduran imalatçilar, rahiin yoluna bosaltilan bir sperm öldürücü ile birlikte kullanilmasini tavsiye etmektedirler.
Hassas mizaçli kadinlarda, alerjik diyebilecegimiz bir rahatsizlik hissi dogurdugu vakalar çoktur.

* Agizdan Alinan Haplar:
Tiptaki adi \”Oral Kontraseptifler\” olan bu tabletler degisik isim altinda imal edilmekte ve eczanelerde satilmaktadir. Kadin tarafindan alinan haplar, içersindeki östrojen ve progesteron hormonlari vasitasiyla yumurta (disi üreme hücresi) olusumunu engellemektedir. Genellikle 21 ‘lik tablet kutulari halinde satilir. Her gün bir tane alinir. Bittikten sonra 7 gün istirahat edilir. Bu 7 gün içinde, dogum kontrol tabletleriyle birlikte satilan vitamin ve demir ihtiva eden haplardan alinir. Dogum kontrol haplariyla karismasin diye ayri renklerde imaj edilirler.
Dogum kontrol haplari etkili bir koruyucu oldugu halde, bazi bünyeler için tehlikeli yan etkileri vardir.

* Hangi Kadinlar için Dogum Kontrol Haplarini Kullanmak tehlikelidir?
- Karacigeri bozuk veya yarali olanlar.
- Epilepsi (sara) nöbeti olanlar.
- Kalp hastaligi olanlar.
- Guatr (tiroid bezi) hastaligi olanlar.
- Safrakesesi hastaligi olanlar.
- Yasi 35′in üzerinde olanlar.
- Ameliyat gerektiren bir hastaligi olanlar.
- Devamli rahim akintisi olanlar.
- Süt veren anneler.
- Migreni olanlar.
- Hamileligi kesinlesmis olanlar.
- Böbrek hastasi olanlar.
- Sigara ve alkole düskün olanlar.
- Hiç dogum yapmamis kadinlar.
- Ayhali düzensiz olanlar.
- Varisi olanlar.
- Astimi olanlar.
- Çok sisinan olanlar.
- Mide ve barsak hastaligi olanlar.
- Kansizlik çekenler.
- Sinirli bir mizaca sahip olanlar.

DIKKAT:
Yukaridaki uzun listeden anlasilacagi gibi dogum kontrol hapini ancak sagligi yerinde kadinlar kullanabilir. Ancak, uzun müddet dogum kontrol hapi alan saglikli kadinlarda da bazi yan etkiler ortaya çikmaktadir.

* Dogum Kontrol Haplarinin Yan Etkileri:
- Ayhalinde düzensizlikler veya ay halinin hiç görülmemesI.
- Bas agrisi, ruhi sikintilar.
- Rahim akintilari.
- Memelerde sislik ve agri.
- Sismanlama.
- Yüzde lekeler.
- Kalp çarpintilari.
- Damar tikanikliklari.
- Kan basincinda artis.
- Beyin kanamasi ve buna bagli felçler.
- Safra kesesinde taslarin ortaya çikmasi.
- Böbrek rahatsizliklari.
- Hazim bozukluklari,

DiKKAT:
Hanimlar, arkadas veya komsu tavsiyesi ile rastgele bir dogum kontrol hapi kullanmamali; mutlaka umumi bir muayeneden geçtikten sonra doktorun tavsiye edecegi haplardan almalidir.

* Rahimiçi Araçlar:
\”Diyafram\” ve \”Spiraller\” olmak üzere iki grup altinda imal edilen mekanik korunma araçlaridir. Hassas bünyelerde alerji ve kanamalara sebep olduklari için fazla tercih edilmezler. Hangi tip araci kullanacagina doktor karar vermekte, yine doktor tarafindan takilmaktadir.