Kan Guruplari Farkliliklari

Vücudumuzda yasantimiz boyunca hiç durmadan çalisan bir kasimiz vardir. Yani tek bir kastan olusan kalbimiz. Kalbimiz nefes ile alinan oksijeni akcigerlerimizde alan kani vücudumuzun her noktasina pompalar. Bir dakikalik sürede cigerlerin aldigi hava ile kalbin pompaladigi kan ayni hacimde, yaklasik 6 litredir. Gerilim halinde cigerlerin alip verdigi hava, kalbin kan kapasitesini asar. Peki nasil oluyor da bu kan insandan insana farkli oluyor ve hatta birbirleri ile hiç uyusmuyor?

Insanlarin kan gruplari dogmalarindan önce genetik olarak saptanmistir. Kanimizda yabanci maddeleri, mikroplan tespit edip bunlarla savasan hücrelerimiz, yani kirmizi kan hücreleri, bir diger deyisle alyuvarlar vardir. Bu alyuvarlar sadece 120 gün yasarlar. Bu nedenle vücudumuzda devamli alyuvar üretilir. Ortalama bir yasam süresi boyunca, insan vücudunda yarim tondan fazla alyuvar üretilir. Bu alyuvarlarin yüzeylerinde ‘antigen’ denilen proteinler ve lipidler vardir. Iste bu antigenlerin varligi veya yoklugu kan gruplarini tayin eder. Aslinda bilinen 300 kan grubu vardir ama ABO adi verilen en yaygin gruplama sistemi, ebeveynlerden miras alinan A ve B adi verilen iki antigenin varligi veya yoklugu üzerine kurulmustur. Bu sistemi ilk olarak 1902 yilinda Avusturya kökenli ABD’li bilimci Kari Landsteiner ortaya çikarmistir.

Bu gruplamada kanlar A, B, AB ve O (sifir) olmak üzere dörde ayrilirlar. Insanin disindaki hayvanlarin da farkli kan gruplari vardir. Örnegin, domuzlarda 16, ineklerde 12, köpeklerde 7, kedilerde ise 2 farkli kan gurubu tespit edilmistir.

Bu gruplamada bazilari birbirleri ile uyumlu olabilir ve diger gruptan kan alabilir veya verebilir. Uyumsuz gruplarda ise karsi tarafin savunmaci antigenleri gelenleri dost bilmeyip savas açarak kanda pihtilasmaya, böbrek rahatsizliklarina hatta ölüme sebep olabilirler. AB grubu herkesten kan alabilmekte, O grubu ise herkese kan verebilmektedir. Savas gibi kan ihtiyacinin yogun, test zamaninin az oldugu zamanlarda, kan bankasinda mümkün oldugu kadar çok sifir grubu kan depolanir.