Demir eksikliği anemisi kansızlık
Demir eksikliği anemisi kendi başına bir hastalık değildir, her zaman başka bir
hastalığın bir semptomudur. Nedenleri arasında Uzun süreli kanamalar; gebelik,
emzirme ve gelişme çağı gibi demir gereksiniminin arttığı durumlar; yiyecek
emilim bozukluğu, şpru hastalığı gibi demir emilim bozuklukları; besinlerle
yeter miktarda demir alınamaması sayılabilir. Özellikle üreme çağındaki
bayanlarda çok sık rastlanan bir durumdur.
Belirtiler
o Solukluk,
o
çarpıntı,
o nefes darlığı,
o yorgunluk,
o halsizlik gibi genel anemi
belirtileri yanında
o dudak köşelerinde çatlaklar,
o tırnakların
kırılması,
o saçların kırılıp dökülmesi,
o dil yanmaları,
o yutma
güçlüğü (Plummer-Vinson sendromu),
o iştahsızlık,
o kabızlık gibi
semptomlar da bulunur.
Laboratuar
Hipokrom anemi bulguları olarak
Ortalama Eritrosit Hacmi 81 den az, Otralama Eritrosit Hemoglobin 27 den düşük
bulunur; eritrosit morfolojisinde mikrositoz, poikilositoz, anülositoz,
anizositoz saptanır. Serum demir düzeyi normalden düşük bulunur.
Serum
ferritin düzeyinin veya kemik iliğinde sideroblastların azalmış bulunması tanıyı
kesinleştirici kriterlerdir; kemik iliğinde demir deposunun yokluğunu ifade
ederler. Kemik iliği tetkikinde eritrosit yapım hızının arttığı saptanır. Serum
ferritin düzeyinin azalmış bulunduğu vakalarda kemik iliği incelemesine gerek
kalmaz.
Tedavi
• Demir eksikliğini yaratan sebebin araştırılması:
Demir eksikliği anemisi tanısı konduktan sonra demir eksikliği oluşturan sebebe
yönelik inceleme yapılmalıdır. Mesela mide tümörü veya diyafragma fıtığı gibi
uzun süreli kanama yapan bir neden ortaya çıkarılabildiği takdirde bunun cerrahi
yoldan tedavisine çalışılır, aksi halde demir tedavisi yarar sağlamaz.
•
Kan verilmesi: Ağır demir eksikliği anemilerinde tedaviye kan transfüzyonları
ile başlanılmasının akut yararı vardır, kemik iliği uyarılmış olur.
•
Demir tedavisi: Uzun süreli demir eksikliği anemilerinde demir tedavisine
ağızdan demir ilaçalrıyla başlanmalıdır. Saf demir ilaçları tercih edilmelidir.
Demirli ilaçlar aç karnına veya yemekler arasında alınırsa daha iyi emilir,
fakat hastaların çoğu mide yakınmaları nedeniyle tok karnına almayı tercih
ederler. Ağız yoluyla aşırı dozda demir alınmasının sakıncası yoktur, zira ince
barsaklardan demir emilimi vücudun gereksinimi oranında olur ve hemosideroz
(fazla demir depolanması) tehlikesi ortaya çıkmaz.
Ağızdan günlük demir
elementi dozu 100-200 mg dır. Preparatları kullanırken her birinin içerdiği
demir miktarı göz önünde tutularak dozlama yapılmalıdır.
• Vitamin C,
mineral ve diğer vitaminlerle takviye edilmiş demir preparatlarının saf demir
preparatlarına bir üstünlüğü yoktur. Demir tedavisine başlamadan önce
retikülosit sayımı yapılmalı ve hastanın tedaviye cevabı 7 gün sonraki
retikülosit sayımı ile kontrol edilmelidir.
Retikülosit krizi denen
retikülosit artışı (% 20 nin üzerine çıkması) demir tedavisine cevap alındığını
ifade eder. Aksi halde demir eksikliği dışında bir başka anemi ihtimali
araştırılmalıdır (aplastik anemi?). Demir tedavisine retikülosit kriziyle cevap
alındıktan sonra ağızdan demir verilmeye 3 ay kadar ayni dozda devam edilerek
vücudun demir depoları doldurulmalıdır. Hemoglobin miktarı 10 gün sonra artmağa
başlar ve yeterli hemoglobin artışı tedavinin 25 inci gününden sonra sağlanmış
olur.
Parenteral (iğne şeklinde) demir tedavisi, uzun süreli demir
eksikliği anemilerinde pek gerekmez. Ancak ince barsaklardan emilim bozukluğu
olanlarda veya oral (ağızdan) demir tedavisine tahammül gösteremeyenlerde
başvurulabilir. Kas içi ve damar içi zerkleri mümkündür.
Damar içi
zerklerinin teknik zararları ve yan etkileri fazla olduğu için pek
tutulmamaktadır. Kliniklerde kas içi demir zerkleri tercih edilmektedir.
Jectofer ampullerinin i.m. zerkleri ağrılıdır. Ferrum Hausmann ın i.m. zerkleri
ise ağrısızdır.
Ampulünde 100 mg elemanter demir bulunur.
•
Parenteral demir dozajı: Hemoglobini % 1 g artırabilmek için ortalama 200 mg
demir elementine gereksinim olduğu hesaplanmıştır. Kadınlarda bu miktar 50 mg
kadar fazladır. Hemoglobin açığı (normal miktar - hastadaki HIb miktarı) 200 ile
çarpılır. Bulunan rakama depo demiri olarak 1000 mg eklenir ve elde edilen gr
kadar parenteral demir, Ferrum Hausmann ampulündeki 100 mg a bölünür. Böylece
kaç ampul Ferrum Hausmann kullanılacağı hesaplanmış olur. Bu şekilde bulunan
sınırın aşılması doğru olmaz, zira i.m. yoldan verilen demirin hepsi dolaşıma
ulaşacağı için hemosideroz (karaciğer yetmezliği, diyabet) tehlikesi doğar.
Genellikle parenteral demir tedavisi için 20-30 ampul yeterli
olmaktadır.
Demir tedavisinin yan etkileri:
Oral kullanımda bulantı,
kusma, mide ağrısı, ishal görülebilir. Kas içi kullanımda ise zerk yerinde ağrı,
iltihaplanma, hafif solunum güçlüğü ve göğüs ağrısı olabilir. Damar içi
zerklerde ise şok, aşırı kusmalar, terleme, sırt ve göğüs ağrıları
olabilmektedir.
• 42136 defa okundu
• Sayfayı yazdır
• Sayfayı arkadaşına gönder
Bağlantılı Yazılar
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
Sayfayı Yazdır
Arkadaşına Gönder
Reklam Ver